Duizelig bij vlagen

Tijdens m’n coschap neurologie heb ik een paar patiënten gezien met duizeligheid. Drie patiënten hadden BPPD (benigne paroxysmale positieduizeligheid). Aangezien BPPD zo vaak voorkomt, vond ik het handig om hierover te posten.

Hier volgen de 3 casus:

1) Vrouw van ~55 j op de SEH
A/ De patiënt was eerst gezien door de interne geneeskunde die vervolgens neuro in consult hadden geroepen.
Er was sprake van een grote taalbarrière; de familie moest alles vertalen. De patiënt was in de VG bekend met atypische thoracale klachten.
Het verhaal zelf was onduidelijk en rijmde niet met datgene wat in het SEH verslag van de interne stond. Ik vermoed dat dit aan de communicatie (het vertalen) ligt.
De pt zou sinds 6 maanden duizelig zijn (draaiduizelig én een licht gevoel in het hoofd). Dit trad op bij houdingsveranderingen (opstaan, bukken, omdraaien in bed), maar ook in rust. Ze moest zich hierbij ergens aan vasthouden, werd misselijk maar braakte niet. Het beeld zou progressief zijn en nu wist pt geen raad meer.
Andere verschijnselen: diplopie-, tinnitus-, visusstn.-, tintelingen+ aan handen, HP-, krachtsverlies-, gevoelsvermindering-, spraakstn.-, palpitaties-, POB-
Intox: R- A-
FA: HT+, DM-, MI-, CVA-
Med: niet bekend

LO/ P 80 ra
Bij standaard neurologisch onderzoek (hogere cerebrale functies, hersenzenuwen, motoriek, coördinatie, reflexen, sensibiliteit) geen afwijkingen. Bij 1 minuut lang hyperventileren namen de klachten mogelijk wat toe.

Het bovenstaande verhaal is versimpeld en meer to-the-point dan destijds toen ik bij de pt was. Ik wist toen niet wat de diagnose was.
Na het besproken te hebben met de arts-assistent neurologie deed deze een deel van de A/ en LO/ over met dezelfde resultaten. Ze besloot vervolgens de Dix-Hallpike (een kiepproef) te doen bij de pt. En deze was positief: hierbij was een rotatoire nystagmus te zien met een horizontale component en de klachten ontstonden hierbij weer.
De diagnose BPPD werd vervolgens gesteld en de pt werd met uitleg en instructies naar huis gestuurd.
In deze casus was de anamnese niet erg behulpzaam, maar het LO onthulde de ware diagnose.

2) Man van ~60 j op de SEH
A/ Er was een lichte taalbarrière, maar de anamnese verliep grotendeels zonder problemen. VG: blanco.
Deze patiënt was sinds een weekje duizelig wat gedurende de eerste paar dagen progressief was. De draaiduizeligheid (=vertigo) trad op bij houdingsveranderingen (vooroverbuigen, platliggen, in de lift staan) en duurde steeds een paar seconden. N+V-, diplopie-, tinnitus-, visusstn.-, tintelingen-, HP-, krachtsverlies-, gevoelsvermindering-, spraakstn.-
Pt was mede onder druk van de partner gekomen om een ernstige oorzaak uit te sluiten.
Intox: 50 py, A-
FA: HT-, DM-
Med: niet bekend

LO/ regulaire pols
Bij standaard neurologisch onderzoek wederom geen afwijkingen.
Ditmaal besloot ik om zelf de Dix-Hallpike test te doen en zag hierbij (met het hoofd naar Re gedraaid) een rotatoire nystagmus. De pt gaf hierbij weer aan duizelig te zijn.

Deze keer wist ik de diagnose zelf te stellen. De arts-assistent bevestigde dit allemaal en gaf uitleg/geruststelling en instructies aan de pt en deze mocht hierna weer naar huis.

3) Man van ~65 j op de SEH
A/ Matige taalbarrière. De pt begreep simpel Nederlands. VG: weet ik niet meer
Deze pt was ook een weekje duizelig en was 2 dagen ervoor nog op de SEH geweest met duizeligheid. Toen werd bij de Dix-Hallpike een horizonto-rotatoire nystagmus vermeld en de pt zou hierna met uitleg naar huis zijn gestuurd. De patiënt kwam nu met het verhaal dat zijn klachten persisteren. De vertigo trad op bij vooroverbuigen en in de lift staan. N+V-, diplopie-, tinnitus-, visusstn.-, tintelingen-, HP-, krachtsverlies-, gevoelsvermindering-, spraakstn.-
Pt wilde graag weten of er iets te doen was aan z’n klacht (bijv. een pilletje tegen de duizeligheid of een CT scan om een oorzaak uit te sluiten). Blijkbaar had hij de uitleg van 2 dagen geleden niet goed begrepen of mogelijk was destijds onvoldoende uitleg gegeven.
Intox: 50+ py, A-
FA: onbekend
Med: geen

LO/ regulaire pols
Geen afwijkingen bij standaard neurologisch onderzoek.
Ik besloot weer de Dix-Hallpike test te doen en tot mijn frustratie zag ik geen nystagmus (met het hoofd gedraaid naar Li of Re) en er ontstond nauwelijks duizeligheid.
Erg jammer, want ik had vantevoren de instructies uitgeprint waarin stond hoe BPPD ontstaat en wat je eraan kunt doen. Ik zei tegen de pt dat ik helaas de ogen niet zag bewegen, anders zou ik hem meteen kunnen uitleggen wat hij heeft en hoe hij er vanaf komt. De pt bleef toch doorvragen over een oorzaak en een pilletje tegen de duizeligheid. Ik legde hem uit dat er geen medicijn bestaan waarvan bewezen is dat het de duizeligheid verhelpt. Verder zei ik dat ik het jammer vond dat z’n ogen geen nystagmus vertoonden, anders kon ik hem ter plekke uitleg geven. Hierop ging de pt vooroverbuigen. "Kijk nu, kijk nu!", zei hij wijzend naar de ogen. Ik boog naar beneden, keek naar z’n ogen en zag een rotatoire nystagmus. Dit was genoeg bewijs om hem de nodige uitleg te geven. Met deze uitleg (hopelijk was het deze keer voldoende) werd de pt naar huis gestuurd.

Achtergrond informatie
BPPD (BPPV in het Engels, de V staat voor vertigo) ontstaat wanneer kristallen (otolieten) in het gehoorsorgaan in 1 van de semicirculaire kanalen terechtkomen. Bij het draaien van het hoofd beweegt niet alleen de vloeistof in de kanalen, maar ook de otolieten, waardoor de cellen in de kanaal na stilstaan van de vloeistof gestimuleerd worden door de nog bewegende otolieten. Het gevolg is dat de hersenen denken dat het hoofd nog steeds draait en ze geven daarom een signaal aan de ogen om hiervoor te corrigeren. Daarop vertonen de ogen een nystagmus wat zichtbaar is terwijl het hoofd niet meer beweegt. De vertigo hierbij duurt seconden tot minuten.
Kenmerkend voor de vertigo is dat het bij houdingsveranderingen of bij beweging optreedt (omrollen, bukken, opstaan, plat gaan liggen, in de lift staan etc.). Vaak is de pt hierbij ook misselijk.

Een positieve Dix-Hallpike test is in de praktijk bewijzend voor de diagnose BPPD wanneer andere oorzaken niet waarschijnlijk zijn. Is de Dix-Hallpike negatief, dan is er nog de optie om de patiënt zelf een handeling te laten uitvoeren waar hij zeker van weet dat hij er duizelig van wordt.
Aanvullend onderzoek (CT-scan, bloedonderzoek) is in principe niet nodig.

BPPD is een ongevaarlijke, maar zeer storende aandoening. De aandoening is self-limiting: de otoliet in de semicirculaire kanaal lost vanzelf op of rolt vanzelf uit het kanaal na een aantal weken-maanden. Door het uitvoeren van de Epley manoeuvre of andere bewegingen waarbij de duizeligheid steeds wordt uitgelokt gaat de aandoening sneller over. Andere behandelingen (bijv. medicijnen tegen duizeligheid) bestaan vooralsnog niet.

Be Sociable, Share!

4 thoughts on “Duizelig bij vlagen

  1. Ik heb sinds kort ook BPPD gediagnostiseerd via huisarts.
    Het is geen stres, een aandoening in je evenwichtsorgaan .
    De oefening die ik heb mee gekregen zijn :
    Zit op je bed benen bengelen. Val zijwaarts en blijf 30 sec zo liggen op bed, herhaal voor de andere zijde.doe dit 3 x per dag 2 weken lang.
    Slaap 2 weken met 2 kussens dat je hoofd omhoog ligt.

    Ik hoop dat ik je hier mee geholpen heb.?
    Het komt vaker voor bij mensen boven de 50 jr maar onder die leeftijd komt het vaak voor na een trauma aan het hoofd. Hoofd gestoten of iets dergelijks.
    Ik had mijn hoofd gestoten tegen de achterliep van de auto. Bleek achteraf.

  2. Hallo,

    Bij mij heeft de huisarst nu ook bppd gesigaleerdt. Ik ben in’tverleden dus vaker duizelig geweest,maar werdt steeds beweerdt dat het door stress kwam. Ik ben een jonge vrouw van 35 en moeder van een tweeling van 6jaar. Ik lees dat het bij ouder leeftijd voorkomt,,maar waarom komt het bij mij dan op deze leeftijd,en waarom…..mis ik tekens van mijn lichaam’……..wanneer ik bijv griep heb,of iets anders…..bppd is zo kort omschreven!!
    Groetjes manuela

  3. Onderstaande commentaar werd aan mij gemaild door Petra:

    Ik heb in februari 2008 enorme heftige draaiduizeligheid opgelopen na een verkeerde beweging ver naar achteren met pilates.
    Ik heb wel 8 weken lang in een centrifuge gelegen; kon helemaal niets meer.
    Angststoornis ontwikkeld door de heftige draaiduizeligheid.
    Medisch 18 mnd verkeerd behandeld; postwhiplashsyndroom werd vastgesteld. In 2001 whiplash en gebroken stuit opgelopen; in 2004 hersteld.
    Whiplashtraining van sept 2008-febr 2009 gehad.
    Bij neuroloog geweest.
    Scan gehad.
    Steeds aanvalsgewijze draaiduizeligheid met draaien in bed naar rechts, voorover bukken en omhoog kijken.
    Nergens een luisterend oor.
    De klachten zijn uitputbaar.
    En je wordt er erg onzeker van; je bent uitgeschakeld als je die aanvallen hebt.
    In 2008 heb ik het heel erg gehad; ik kon ook geen contact maken; ik werd knettergek in mijn hoofd.
    Uiteindelijk ben ik er zelf achter gekomen dat ik BPPD heb.
    Op 17-08-2009 in het duizeligheidscentrum in Apeldoorn VNG-onderzoek gehad.
    De epleymanoeuvre is toegepast door de KNF-laborant.
    Nu is de duizeligheid weg en de overprikkeling ook.
    Het is voor mij 18 maanden overleven geweest.
    Veel plat gelegen en sociaal en maartschappelijk lag het merendeel plat.

    Groetjes Petra

  4. LS,

    Met de deur in huis:
    BEn 58 jaar begin 2008 bppd diagnose door neuroloog; geoefend en bppd was weg; echter evenwichtstoornis bleef overdag in alle standen; als bppd wegvalt zijn er dan nog andere soorten met het verschijnsel evenwichtstoornis ?( niet de wereld draait maar ik sta niet goed( ‘s-nacht geen klachten’ geen alcohol, geen medicijnen)
    groet

    Peter Coppens

Leave a Reply